کد خبر: 8794تاریخ انتشار : ۲۳:۵۰:۲۹ - پنج شنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۷

یادداشت/علی علیزاده ازبری؛

روزی روزگاری نوغان

امید که با #تدبیر بهتر در برنامه های توسعه، با اهتمام و #توجه_بیشتر به #تولید_ابریشم و #صنایع_تبدیلی و #صادرات آن، شاهد رونق این بخش و #شکوفایی نوغانداری و تأثیر مثبت آن در #اقتصاد_بیمار_روستاییان ما باشیم.

به گزارش بهجت خبر؛ گیلان سرزمین جالبی است. مزیت‌هایی مانند بارندگی و آب فراوان، سرسبزی مضاعف، دریا و کوهستان، کشاورزی و محصولات متنوع، گردشگری، صنایع دستی، محصولات دامی، پرورش طیور، ماهی و … تنها قسمتی از قابلیت‌های آن است، که همه این‌ها لطف خداوند، هدیه طبیعت و حاصل تلاش ساکنان آن است. در این بین،#صنعت_پرورش_کرم_ابریشم که حاصل آن، تولید پیله، نخ ، پارچه و محصولات ابریشمی می‌باشد، از دیرباز در این سرزمین رونق داشته و سابقه آن به بیش از هزار سال می‌رسد. دیر زمانی نیست که هنوز پرورش کرم ابریشم و نوغانداری ،این صنعت دیر پا در گیلان جریان داشت . سرسبزی درختان توت وتوتستانها جلوه گری می کردند. کارگاههای ابریشم کشی کار می کردند و چرخهای ریسندگی می چرخیدند. اما متاسفانه گرد رکود و کم رونقی بر سر این صنعت مهم نشسته است نه جلوه ای در درخت توت هست نه تحرکی در کشاورز و روستایی و نه صدای چرخهای ریسندگی به گوش می رسد.امروزه دل آدمی می گیرد از این همه #جفا که در حق ابریشم شده است.

#نوغانداری برای کشاورزان گیلان حکم #شغل_دوم را داشته و دارد. یک فعالیت جانبی است که در کنار فعالیت‌های اصلی کشاورزان در طی یک دوره کوتاه مدت، #درآمد نسبتاً مناسبی را برای آنان فراهم می‌آورد؛به‌طوری که ما رونق آن را به چشم دیده‌ایم و پدران ما اقدام به تولید آن می‌کردند.
آنان روزگاری نه‌چندان دور در فصل بهار چندجعبه تخم نوغان تهیه کرده و پرورش می‌دادند.در فاصله بعد از نشاء برنج تا دروی آن، هم دست و بال کشاورز خالی بود، هم وقت بیشتری داشت. یک “تل انبار” (تلمبار) لازم بود و مقداری #درخت_توت ،درختانی که در حاشیه باغ‌ها و مزارع، داخل حیاط و زمین‌های بایر کاشته می‌شدند.کاشت و نگهداری آن‌ها کم‌هزینه بود و نیاز به آبیاری مداوم نداشت.در این بین،پس از حدود دوماه ،محصول #پیله کرم ابریشم به‌دست می‌آمد و #پول_خوبی هم دست کشاورز را می‌گرفت.گرچه همان زمان هم فراز و فرود داشت؛ گاهی قیمت‌ها مناسب بود و تعداد افراد بیشتری اقدام به پرورش آن می‌کردند.بعضی سال‌ها هم این‌طور نبود.اما آن‌چه مشهود است،امروزه نوغان رونق ندارد.روستائیان #اشتیاقی به تولید آن ندارند و در بیشتر روستاهای گیلان که در گذشته نوغانداری رونق داشت امروزه حتی یک جعبه نوغان پرورش داده نمی‌شود.

#مزرعه_پرند_فومن نیمه تعطیل است. #مزرعه_پرنیان_صومعه‌سرا هم حال و روز بهتری ندارد.آمارها هم همین موضوع را تأییدمی‌کنند.دو دهه قبل در مزرعه پرند فومن فقط ۶ هزار جعبه تخم نوغان به روستاییان جهت پرورش کرم و تولید پیله فروخته می‌شد،بیش از هزارنفر در آن‌جا مشغول به کار بودند اما در حال حاضر کمتر از ۲۰ نفر کارمند و کارگر و نگهبان در آن‌جا مشغول هستند و تنها حدود۲۰۰ جعبه تخم نوغان در سال پرورش می‌دهند.درحالی که در گذشته ۱۵۰تل انبار با ظرفیت۵جعبه و سالی دوبار نوغان پرورش می‌دادند.

#کارخانه_ابریشم‌ریسی_شارم_صومعه‌سرا که با چندهزارکارگر فعال بود،امروز چه وضعیتی دارد؟
بدون شک همه این‌ها حاصل کم‌توجهی برنامه‌ریزان استان و #واردات_بی_رویه منسوجات مصنوعی و ندیدن مزیت‌های این بخش،خصوصاً در تدوین برنامه‌های توسعه بعد ازجنگ بوده است.

ابریشم در گذشته یکی از محصولات مهم صادراتی ایران وگیلان بوده است.
فقدان صنایع تبدیلی،یکی از بزرگترین مشکلات این بخش است.درحالی که در گذشته در اغلب خانه‌ها ابریشم‌ریسی معمول بوده است،امروزه هیچ‌گونه فعالیت تبدیلی در صنعت ابریشم وجودندارد و متاسفانه جایگزین ابریشم هم محصولات شیمیایی وارداتی شده اند.

بر اساس اصل مزیت نسبی در اقتصاد، هر منطقه باید محصولی را تولیدکند که هزینه تولید آن نسبت به مناطق دیگر کمتر و بازدهی بیشتری داشته باشد.حال کافی است تولیدوپرورش نوغان را باصنایعی مقایسه کنیم که درمنطقه ایجادشده و یا باسرمایه‌گذاری‌های کلان ریالی و ارزی درحال احداث هستند.
مثلاً #کارخانه_فولاد_در_فومن، چندهکتار از بهترین مزارع ما را از بین برده است؟چندمیلیون دلار یاچندمیلیاردریال هزینه دارد و چندنفر را در چه بازه زمانی مشغول به کارخواهدکرد؟
در مقابل با رونق دوباره مزرعه پرندو پرنیان، در کوتاه مدت چند نفرمشغول به کارخواهندشد؟

امروزه در شرکت سهامی پرورش کرم ابریشم مزرعه پرنیان-کمتر از ۵۰نفر دربخش اداری وحدود ۱۸۰کارگرفصلی مشغول به کارهستند؛درحالی که درگذشته به‌دلیل رونق بالای تولید ابریشم، بیش از هزارنفر در این شرکت اشتغال داشته‏‌اند!
اگر به توجیه اقتصادی کرم ابریشم اشاره کنیم می توان ادعا کرد که سالانه اگر ارزش افزوده پنج جعبه تخم نوغان از پرورش تا نخ‌کشی و پارچه را درنظربگیریم،حدود چهل میلیون تومان درآمدزایی خواهد داشت.

با این اوصاف،مزیت نسبی تولید ابریشم وصنایع تبدیلی آن بیشتر است یاتولیداتی که در شهرک‌های صنعتی منطقه شده اند؟

قصد #نتیجه‌گیری ندارم. باید مثال‌هایی که زده شد، واقعاً به‌صورت علمی و مستدل مورد مطالعه قرار گیرند تا #قابل_استناد باشند. اما بااین همه باید پذیرفت که با یک #حساب_سرانگشتی و دو دوتا چهارتای عموم، می‌توان به نتایج بهتری رسید.

امید که با #تدبیر بهتر در برنامه های توسعه، با اهتمام و #توجه_بیشتر به #تولید_ابریشم و #صنایع_تبدیلی و #صادرات آن، شاهد رونق این بخش و #شکوفایی نوغانداری و تأثیر مثبت آن در #اقتصاد_بیمار_روستاییان ما باشیم.

ضروری است که #مسوولان_سازمان_جهاد_کشاورزی و اختصاصاً #شرکت_سهامی_تولید و پرورش کرم ابریشم مشکلات سر راه پرورش‌دهندگان را #شناسایی و برطرف نمایند و برای رونق دوباره آن بکوشند.

برای روستاییان ما کار بزرگ و مهم شرکت پرورش کرم ابریشم و تمام سازمان‌ها و تشکیلات مرتبط ، #رونق دوباره #نوغانداری است و بس؛ رونقی که برکت سفره کشاورزان گیلانی را افزایش داده و سطح زندگی آن‌ها را ارتقاء دهد.

چون (#کشاورز_گیلانی_فقیرترین_کشاورز در بین استان‌های کشور است)؛ این گفته #استاندار_وقت_گیلان است. این مهم را هم نباید تنها از یک شرکت یا وزارتخانه توقع داشت، بلکه #همه_دستگاه‌ها باید #همت_مضاعف داشته و در این راه بکوشند.